نحوه محاسبه عرشه فولادی؛ آموزش گام به گام با فرمول، جدول و مثال
اگر میخواهید بدانید برای سقف ساختمانتان چقدر ورق عرشه فولادی، چند گلمیخ، چه مقدار مش و بتن و در نهایت چقدر بودجه نیاز دارید، این راهنما برای شما نوشته شده است. اینجا نحوه محاسبه عرشه فولادی را گام به گام یاد میگیرید؛ با همان فرمولها و جداولی که در برآورد پروژههای واقعی استفاده میشود.
ما در شرکت ابنیه فولاد آریو با بیش از ۱۰ سال تجربه در طراحی، تأمین مصالح و اجرای سقفهای عرشه فولادی (متال دک)، جداول این مقاله را دقیقاً همانهایی میدانیم که در محاسبهگر رسمی شرکت و پیشفاکتورهای اجرایی به کار میروند. در پایان مقاله میتوانید همین محاسبات را بهصورت آنلاین و با صدور پیشفاکتور انجام دهید.
عرشه فولادی چیست و چرا محاسبه دقیق آن مهم است؟
عرشه فولادی یا متال دک، ورق گالوانیزه ذوزنقهای است که روی تیرهای فرعی قرار میگیرد و پس از جوشکاری گلمیخها و بتنریزی، همراه با بتن بهصورت یک دال مرکب باربری عمل میکند.
محاسبه دقیق پیش از خرید سه فایده مهم دارد:
- کنترل هزینه: عرشه فولادی کیلویی فروخته میشود و قیمت آن به ضخامت وابسته است؛ یک محاسبه اشتباه میتواند دهها میلیون تومان اختلاف ایجاد کند.
- جلوگیری از کسری یا اضافی آمدن مصالح: کسری ورق یعنی توقف پروژه و سفارش مجدد؛ مصالح اضافی یعنی سرمایه خوابیده.
- اطمینان از ایمنی سازه: ضخامت نامتناسب با دهانه، خطر لرزش و خیز سقف را به همراه دارد.
اگر فرصت محاسبه دستی ندارید، میتوانید مشخصات پروژه را در محاسبهگر آنلاین سقف عرشه فولادی وارد کنید و همان لحظه پیشفاکتور دریافت کنید.
پیشنیازهای محاسبه عرشه فولادی؛ چه اطلاعاتی لازم داریم؟
قبل از هر محاسبهای این پارامترها را مشخص کنید:
| پارامتر | توضیح | مقادیر رایج |
|---|---|---|
| مساحت سقف | مجموع سطح طبقات | متر مربع |
| ضخامت ورق | مهمترین عامل وزن و قیمت | ۰/۷، ۰/۸، ۰/۹، ۱ ،1.20 و ۱/۲۵ میلیمتر |
| ارتفاع گام ورق | عمق موج ذوزنقهای | 6 یا 6/5 یا ۷/۵ سانتیمتر (60 و 65 و ۷۵ میلیمتر) |
| فاصله تیرهای فرعی (دهانه) | تعیینکننده ضخامت ورق و تعداد گلمیخ | معمولاً تا ۳ متر |
| عرض مؤثر ورق | عرض پوشش هر ورق پس از نصب | وابسته به گام ورق(از 94 سانتیمتر تا ۱ متر) |
نکته مهم: ارتفاع گام ورقهای عرشه در بازار ایران 6 و ۶/۵ و ۷/۵ سانتیمتر است و روی وزن ورق در هر متر مربع اثر میگذارد؛ پس در تمام محاسبات این مقاله، ضخامت و گام را با هم در نظر بگیرید.
انواع عرشه فولادی و تأثیر آن در محاسبات
عرشه فولادی ذوزنقهای (سقف کامپوزیت)
رایجترین نوع در ساختمانهای اسکلت فلزی ایران است. پروفیل ذوزنقهای باعث میشود ورق همراه با بتن و گلمیخ رفتار مرکب داشته باشد. محاسبات این مقاله مربوط به همین نوع است.
ورق گالوانیزه و پوشش روی
ورق عرشه باید گالوانیزه باشد تا در برابر خوردگی دوام بیاورد. پوشش رایج از Z80 تا Z120 است؛ هرچه عدد بالاتر، مقاومت بیشتر در برابر زنگزدگی.
ضخامتهای رایج عرشه فولادی
ضخامتهای پرمصرف بازار ۰/۸، ۰/۹ و ۱ میلیمتر هستند. ضخامت ۰/۷ برای سقفهای سبک و غیرباربر و ۱/۲۵ برای بارهای سنگین کاربرد دارد. دقت کنید که قیمت هر کیلوگرم ورق هم به ضخامت وابسته است؛ یعنی هم در وزن و هم در نرخ خرید، ضخامت متغیر اصلی محاسبات شماست.
نحوه محاسبه متراژ و تعداد ورق عرشه فولادی
فرمول محاسبه متراژ
مساحت سقف (متر مربع) = طول × عرض
اگر پلان قناسی یا بازشو دارد، هر بخش را جداگانه حساب و جمع کنید. در پروژههای چندطبقه، مساحت هر تیپ طبقه را ضرب در تعداد تکرار آن کنید.
هر ورق عرشه فولادی چند متر مربع را پوشش میدهد؟
مساحت پوششی هر ورق = عرض مؤثر (حدود ۱ متر) × طول ورق
دقت کنید عرض مؤثر (حدود ۱ متر) ملاک است، نه عرض خام ورق (۱/۲۵ متر)؛ این یکی از رایجترین اشتباهات خریداران است.
محاسبه تعداد ورق مورد نیاز + مثال
تعداد ورق = (مساحت سقف ÷ مساحت پوششی هر ورق) + پرت برش
مثال: سقفی ۵۰۰ متری با فاصله تیر فرعی ۲/۴ متر. ورقها با احتساب ۵ سانتیمتر نشست روی تکیهگاه، به طول ۲/۴۵ متر برش میخورند:
- پوشش هر ورق = ۲/۴۵ × ۱ = ۲/۴۵ متر مربع
- تعداد پایه = ۵۰۰ ÷ ۲/۴۵ ≈ ۲۰۵ ورق
- با ۳٪ پرت برش ≈ ۲۱۲ ورق
در پلانهای منظم ۲ تا ۳ درصد و در پلانهای قناس یا پر بازشو تا ۵ تا ۷ درصد پرت در نظر بگیرید. ورق عرشه بهصورت سفارشی معمولاً تا ۱۲ متر برش میخورد.
نحوه محاسبه وزن عرشه فولادی
چون عرشه فولادی کیلویی معامله میشود، این مهمترین بخش محاسبات است.
جدول وزن هر متر مربع ورق عرشه فولادی (جداول تأییدشده)
وزن ورق در هر متر مربع، تابع ضخامت و ارتفاع گام است:
| ضخامت ورق | وزن هر متر مربع — گام ۶/۵ سانتیمتر | وزن هر متر مربع — گام ۷/۵ سانتیمتر |
|---|---|---|
| ۰/۷ میلیمتر | ۷/۳۵ کیلوگرم | ۷/۵۰ کیلوگرم |
| ۰/۸ میلیمتر | ۸/۵۰ کیلوگرم | ۸/۶۵ کیلوگرم |
| ۰/۹ میلیمتر | ۹/۶۰ کیلوگرم | ۹/۷۵ کیلوگرم |
| ۱ میلیمتر | ۱۰/۷۰ کیلوگرم | ۱۰/۸۵ کیلوگرم |
| ۱/۲۵ میلیمتر | ۱۳/۰۰ کیلوگرم | ۱۳/۱۵ کیلوگرم |
این مقادیر، جداول مرجع برآورد هستند و ضرایب فرمدهی و پرت مصرف را پوشش میدهند. فرمول سرانگشتی «ضخامت × ۹/۸» فقط وزن خالص هندسی ورق را میدهد و برای برآورد خرید، کمی کمتر از واقعیت است.
فرمول محاسبه وزن کل
وزن کل ورق (کیلوگرم) = مساحت سقف × وزن هر متر مربع (از جدول)
مثال: سقف ۵۰۰ متری با ورق ۰/۸ و گام ۶/۵: ۵۰۰ × ۸/۵ = ۴٬۲۵۰ کیلوگرم.
تبدیل کیلوگرم به متر مربع و بالعکس
اگر فاکتور خرید را به کیلوگرم دارید و میخواهید بدانید چند متر مربع پوشش میدهد:
متراژ پوششی = وزن خریداریشده ÷ وزن هر متر مربع (از جدول)
مثال: ۱۰۰ کیلوگرم ورق ۰/۸ گام ۶/۵: ۱۰۰ ÷ ۸/۵ ≈ ۱۱/۸ متر مربع.
برای مشاهده قیمت روز انواع ورق، صفحه قیمت ورق عرشه فولادی را ببینید.
انتخاب ضخامت عرشه فولادی بر اساس دهانه
ضخامت ورق باید متناسب با فاصله تیرهای فرعی انتخاب شود؛ در غیر این صورت سقف دچار لرزش یا خیز بیشازحد میشود:
| فاصله تیرهای فرعی | ضخامت پیشنهادی ورق |
|---|---|
| تا ۲/۴ متر | ۰/۸ میلیمتر |
| ۲/۴ تا ۲/۶ متر | ۰/۹ میلیمتر |
| ۲/۶ تا ۳ متر | ۱ میلیمتر |
| بیش از ۳ متر | نیاز به شمعبندی موقت یا طراحی خاص |
- فاصله تیرهای فرعی را ترجیحاً بیش از ۳ متر نگیرید.
- در دهانههای بلندتر، راهحل اقتصادی استفاده از شمعبندی موقت زیر عرشه در زمان بتنریزی است.
- تأیید نهایی ضخامت و دهانه باید توسط مهندس محاسب سازه و بر اساس مبحث دهم مقررات ملی ساختمان انجام شود.
نحوه محاسبه گلمیخ (برشگیر)
گلمیخها اتصال ورق به تیرهای فولادی را برقرار میکنند و رفتار کامپوزیتی سقف را میسازند.
تعداد گلمیخ بر اساس فاصله تیرهای فرعی
قاعده برآورد به این صورت است:
| فاصله تیرهای فرعی | تعداد گلمیخ در هر متر مربع |
|---|---|
| تا ۱/۲ متر | ۳ عدد |
| بیش از ۱/۲ تا ۲/۶ متر | ۲ عدد |
| بیش از ۲/۶ متر | ۱/۵ عدد |
تعداد کل گلمیخ = مساحت سقف × تعداد در هر متر مربع (گرد شده به بالا)
مثال: سقف ۵۰۰ متری با فاصله تیر ۲/۴ متر: ۵۰۰ × ۲ = ۱٬۰۰۰ عدد گلمیخ.
سایز گلمیخ
سایزهای رایج گلمیخ ۱۰، ۱۱/۵ و ۱۲ سانتیمتر است؛ قیمت هر شاخه به سایز آن وابسته است. برای برآورد روز، صفحه قیمت گلمیخ را ببینید.
نکته: علاوه بر خود گلمیخ، اقلام مصرفی جوشکاری آن (میخ، چاشنی و صفحه برش) نیز به ازای ۲ عدد در هر متر مربع در برآورد لحاظ میشود.
نحوه محاسبه مش آماده و میلگرد آتشپاد
وزن مش آماده (میلگرد شبکه)
وزن مش در هر متر مربع به سایز میلگرد و فاصله شبکه وابسته است:
| نوع مش | شبکه ۱۰×۱۰ | ۱۵×۱۵ | ۲۰×۲۰ | ۲۵×۲۵ | ۳۰×۳۰ |
|---|---|---|---|---|---|
| میلگرد ۶ ساده | ۶/۵ | ۴/۵ | ۳/۵ | ۲/۷ | ۲/۳ |
| میلگرد ۸ آجدار | ۱۰ | ۷ | ۵ | ۴/۵ | ۴ |
| میلگرد ۱۰ آجدار | ۱۸/۷ | ۱۲/۵ | ۹/۳ | ۷/۵ | ۶/۳ |
| میلگرد ۱۲ آجدار | ۲۷ | ۱۹ | ۱۳/۵ | ۱۲/۲ | ۹ |
اعداد جدول: کیلوگرم در هر متر مربع
وزن مش = مساحت سقف × عدد متناظر از جدول
مثال: سقف ۵۰۰ متری با مش ۸ و شبکه ۲۰×۲۰: ۵۰۰ × ۵ = ۲٬۵۰۰ کیلوگرم.
میلگرد آتشپاد (ضد حریق)
برای مقاومت سقف در برابر حریق، میلگرد آتشپاد در زیر دال پیشبینی میشود. وزن آن در هر متر مربع بر اساس سایز میلگرد:
| سایز میلگرد آتشپاد | وزن در هر متر مربع |
|---|---|
| ۸ آجدار | ۱ کیلوگرم |
| ۱۰ آجدار | ۲ کیلوگرم |
| ۱۲ آجدار | ۳ کیلوگرم |
| ۱۴ آجدار | ۴ کیلوگرم |
| ۱۶ آجدار | ۵ کیلوگرم |
مثال: سقف ۵۰۰ متری با آتشپاد ۱۴: ۵۰۰ × ۴ = ۲٬۰۰۰ کیلوگرم.
محاسبه بتن، فلاشینگ و اقلام تکمیلی
حجم بتن سقف عرشه فولادی
برای برآورد سریع، حجم بتن (پرکننده گامها + بتن روی عرشه) بهصورت زیر در نظر گرفته میشود:
حجم بتن (متر مکعب) = مساحت سقف × ۰/۰۹
مثال: سقف ۵۰۰ متری: ۵۰۰ × ۰/۰۹ = ۴۵ متر مکعب بتن عیار ۳۵۰ با رده مقاومتی C25.
فلاشینگ و تسمههای مهار
فلاشینگ دور بازشوها و لبههای سقف بهصورت متر طول برآورد میشود:
طول فلاشینگ (متر) = مساحت سقف × ۰/۴۵
مثال: سقف ۵۰۰ متری ≈ ۲۲۵ متر طول فلاشینگ با ورق ۰/۵ میلیمتر بههمراه تسمههای مهار.
نحوه محاسبه قیمت عرشه فولادی
قیمت هر متر مربع ورق
قیمت ورق کیلویی است و نرخ هر کیلوگرم بسته به ضخامت متفاوت اعلام میشود؛ بنابراین:
قیمت هر متر مربع ورق (تومان) = وزن هر متر مربع (از جدول) × قیمت روز هر کیلوگرم آن ضخامت
مثال: اگر قیمت روز ورق ۰/۸ عدد P تومان بر کیلوگرم باشد، قیمت هر متر مربع سقف با گام ۶/۵ میشود: ۸/۵ × P تومان.
فرمول قیمت تمامشده سقف
قیمت نهایی سقف از جمع این ردیفها به دست میآید:
جمع متریال = هزینه ورق + گلمیخ + اقلام جوشکاری + مش آماده + میلگرد آتشپاد + بتن + فلاشینگ و تسمه
و سپس:
هزینه هر متر مربع متریال = جمع متریال ÷ مساحت سقف
هزینه کل پروژه ≈ (هزینه متریال هر متر مربع + دستمزد اجرای هر متر مربع) × مساحت
دستمزد اجرا (نصب ورق، جوشکاری گلمیخ، آرماتوربندی و بتنریزی با تختهمالی) بهصورت متری و جدا از مصالح محاسبه میشود. برای برآورد بهروز و تفکیکشده، صفحه قیمت سقف عرشه فولادی را ببینید یا با شماره ۰۲۱۴۹۷۲۴ تماس بگیرید.
مثال کامل عددی (سقف ۵۰۰ متری)
فرض کنید سقفی ۵۰۰ متری با ورق ۰/۸ گام ۶/۵، فاصله تیر فرعی ۲/۴ متر، مش φ۸ شبکه ۲۰×۲۰، آتشپاد φ۱۴ و گلمیخ ۱۱/۵ سانتیمتری داریم. مقادیر مصرفی:
| ردیف | شرح | مقدار |
|---|---|---|
| ۱ | ورق عرشه ۰/۸ گام ۶/۵ | ۴٬۲۵۰ کیلوگرم |
| ۲ | مش آماده ۸ شبکه ۲۰×۲۰ | ۲٬۵۰۰ کیلوگرم |
| ۳ | میلگرد آتشپاد ۱۴ | ۲٬۰۰۰ کیلوگرم |
| ۴ | گلمیخ ۱۱/۵ سانتیمتری | ۱٬۰۰۰ عدد |
| ۵ | میخ و چاشنی و صفحه برش | ۱٬۰۰۰ عدد |
| ۶ | فلاشینگ و تسمه مهار | ۲۲۵ متر طول |
| ۷ | بتن عیار ۳۵۰ (C25) | ۴۵ متر مکعب |
برای تبدیل این مقادیر به تومان، کافی است هر مقدار را در قیمت روز همان آیتم ضرب کنید و جمع بزنید؛ چون قیمتها روزانه تغییر میکنند، بهجای درج عدد ثابت توصیه میکنیم از محاسبهگر آنلاین استفاده کنید که قیمتهای بهروز را خودکار اعمال میکند و پیشفاکتور میدهد.
اشتباهات رایج در محاسبه عرشه فولادی
- استفاده از عرض خام ورق (۱/۲۵ متر) بهجای عرض مؤثر (۱ متر) در شمارش ورقها.
- نادیده گرفتن پرت برش: حداقل ۲ تا ۵ درصد اضافه در نظر بگیرید.
- انتخاب ضخامت بر اساس قیمت، نه دهانه: صرفهجویی در ضخامت، هزینه شمعبندی یا تقویت را تحمیل میکند.
- فراموش کردن مش آماده، میلگرد آتشپاد، فلاشینگ و اقلام جوشکاری: این آیتمها بخش قابلتوجهی از هزینه سقف را میسازند.
- مخلوط کردن قیمت کیلویی و متری: هنگام مقایسه پیشفاکتورها، همه را به یک واحد تبدیل کنید.
- تکیه بر برآورد بدون تأیید مهندس: عرشه بخشی از سیستم باربر سقف است؛ تأیید نهایی با مهندس محاسب است.
ابزار محاسبه آنلاین عرشه فولادی (با صدور پیشفاکتور)
برای اینکه نیازی به محاسبه دستی نباشد، ابنیه فولاد آریو یک محاسبهگر آنلاین با همین جداول تأییدشده طراحی کرده است. روش کار:
- مرحله اول: مساحت، ضخامت ورق و ارتفاع گام را وارد کنید → وزن ورق و هزینه آن را ببینید.
- مرحله دوم: فاصله تیرهای فرعی و سایز گلمیخ را انتخاب کنید → تعداد گلمیخ و هزینه آن محاسبه میشود.
- مرحله سوم: نوع مش آماده، فاصله شبکه و میلگرد آتشپاد را مشخص کنید → وزن میلگرد و هزینه آن را ببینید.
- در پایان، جمع کل متریال، هزینه هر متر مربع و دستمزد اجرا نمایش داده میشود و میتوانید پیشفاکتور PDF دریافت کنید.
این ابزار برای مهندسان، پیمانکاران و کارفرمایان طراحی شده و قیمتهای آن با بازار بهروزرسانی میشود.
سؤالات متداول درباره محاسبه عرشه فولادی
هر ورق عرشه فولادی چند متر مربع است؟
چون عرض مؤثر هر ورق (وابسته به گام ورق از 94 سانتیمتر تا 1 متر) است، پوشش هر ورق تقریباً برابر طول آن است؛ ورق ۲/۵ متری حدود ۲/۵ متر مربع پوشش میدهد.
هر کیلو عرشه فولادی چند متر مربع را پوشش میدهد؟
وزن را بر عدد متناظر از جدول وزن تقسیم کنید. مثلاً هر ۱۰۰ کیلوگرم ورق ۰/۸ با گام ۶/۵ حدود ۱۱/۸ متر مربع پوشش میدهد (۱۰۰ ÷ ۸/۵).
ارتفاع گام ورق عرشه چقدر است؟
گام ورقهای عرشه رایج بازار 6 و ۶/۵ و ۷/۵ سانتیمتر (60 و 65 و ۷۵ میلیمتر) است و در وزن نهایی ورق اثر دارد.
پرت ورق عرشه فولادی معمولاً چند درصد است؟
در پلانهای منظم ۲ تا ۳ درصد و در پلانهای قناس یا پر از بازشو ۵ تا ۷ درصد. برش سفارشی ورق در کارخانه، پرت را به حداقل میرساند.
حداقل ضخامت مجاز عرشه فولادی برای سقف چقدر است؟
برای سقفهای کامپوزیت رایج، ضخامت ۰/۸ میلیمتر حداقل پرکاربرد است و برای دهانههای تا ۲/۴ متر پاسخگو میباشد؛ برای دهانههای بلندتر ضخامت بیشتر یا شمعبندی موقت لازم است.
دستمزد اجرای سقف عرشه فولادی چگونه محاسبه میشود؟
دستمزد اجرا بهصورت متری و جدا از هزینه مصالح اعلام میشود و شامل نصب ورق، جوشکاری گلمیخ، آرماتوربندی و بتنریزی با تختهمالی است.
جمعبندی؛ چکلیست محاسبه عرشه فولادی
هر زمان خواستید عرشه فولادی پروژهتان را محاسبه کنید، این گامها را طی کنید:
- مساحت سقف را محاسبه کنید.
- با توجه به فاصله تیرهای فرعی، ضخامت ورق را انتخاب کنید.
- وزن ورق = مساحت × وزن هر متر مربع (از جدول ضخامت/گام).
- تعداد گلمیخ = مساحت × (۳، ۲ یا ۱/۵ بسته به فاصله تیرها) + اقلام جوشکاری.
- وزن مش آماده و میلگرد آتشپاد را از جداول مربوطه بگیرید.
- حجم بتن = مساحت × ۰/۰۹ متر مکعب.
- طول فلاشینگ = مساحت × ۰/۴۵ متر.
- همه را در قیمتهای روز ضرب و جمع کنید؛ دستمزد اجرای متری را هم اضافه کنید.
اجرای سقف عرشه فولادی خود را به متخصص بسپارید
محاسبه درست، فقط نیمی از مسیر است؛ نیم دیگر اجرای دقیق است. شرکت ابنیه فولاد آریو با بیش از یک دهه تجربه و صدها هزار متر مربع سقف اجراشده، تمام مراحل پروژه شما را از برآورد و طراحی تا تأمین ورق و گلمیخ استاندارد و اجرا با ضمانتنامه کتبی انجام میدهد.
☎️ تماس: ۰۲۱۴۹۷۲۴ | محاسبه آنلاین و دریافت پیشفاکتور | خدمات اجرای سقف عرشه فولادی
